آموزش ساخت برد مدار چاپی (PCB) با پرینتر لیزری و اتو + معرفی محلول چاپ و ماژیک مخصوص

ساخت برد مدار چاپی یا PCB یکی از جذاب‌ترین و کاربردی‌ترین مهارت‌ها در حوزه الکترونیک است. بسیاری از علاقه‌مندان به تعمیرات و طراحی مدارهای الکترونیکی ترجیح می‌دهند به جای سفارش برد آماده، خودشان در خانه اقدام به ساخت PCB با پرینتر لیزری و اتو یا محلول چاپ کنند. این روش به دلیل هزینه کم، سرعت بالا و امکانات ساده، یکی از محبوب‌ترین روش‌های ساخت برد مدار چاپی خانگی محسوب می‌شود.

در این مقاله قصد داریم آموزش ساخت برد مدار چاپی PCB با اتو را به صورت کامل توضیح دهیم و همچنین بهترین محلول چاپ PCB و ماژیک مخصوص PCB را معرفی کنیم.

PCB چیست و چرا کاربرد دارد؟

برد مدار چاپی (Printed Circuit Board) صفحه‌ای است که مسیرهای مسی روی آن طراحی شده و قطعات الکترونیکی روی آن نصب می‌شوند. با استفاده از PCB می‌توان مدارها را مرتب‌تر، مقاوم‌تر و حرفه‌ای‌تر اجرا کرد.

مزایای ساخت برد مدار چاپی:

• کاهش سیم‌کشی و خطا

• افزایش زیبایی و نظم مدار

• کاهش نویز و تداخل

• امکان ساخت مدارهای پیچیده

• مناسب برای پروژه‌های DIY و صنعتی

آموزش ساخت برد مدار چاپی PCB با پرینتر لیزری و اتو (روش خانگی)

یکی از ساده‌ترین روش‌های ساخت PCB در خانه، استفاده از پرینتر لیزری و اتو است. در این روش طرح مدار روی کاغذ مخصوص چاپ می‌شود و سپس با حرارت اتو روی برد مسی منتقل می‌گردد.

تجهیزات لازم برای ساخت PCB با اتو

برای شروع، این ابزارها مورد نیاز است:

✅ برد خام مسی (فیبر مسی)
✅ پرینتر لیزری (Laser Printer)
✅ کاغذ گلاسه یا کاغذ مخصوص ترانسفر PCB
✅ اتو یا لمینیتور
✅ محلول اسید برای حکاکی (مثل کلرید آهن یا پرسولفات)
✅ ظرف پلاستیکی مقاوم
✅ دستکش و ماسک
✅ سنباده نرم یا سیم ظرفشویی نرم
✅ ماژیک ضد اسید مخصوص PCB
✅ دریل PCB یا مته ظریف

📌 لینک خرید تجهیزات ساخت PCB

مرحله اول: طراحی مدار PCB

اولین قدم، طراحی مدار با نرم‌افزارهای مخصوص است. بهترین نرم‌افزارها برای طراحی PCB:

• Altium Designer

• Proteus

• Eagle

• KiCad

بعد از طراحی، فایل مدار را به صورت Mirror (آینه‌ای) خروجی بگیرید، چون در مرحله انتقال طرح روی برد، تصویر برعکس منتقل می‌شود.

مرحله دوم: چاپ طرح PCB با پرینتر لیزری

برای چاپ طرح:

1. فایل مدار را روی کاغذ گلاسه یا کاغذ مخصوص چاپ PCB پرینت بگیرید.

2. کیفیت چاپ را روی حالت High Quality قرار دهید.

3. مطمئن شوید طرح کاملاً پررنگ و مشکی چاپ شده است.

⚠️ نکته مهم:
پرینتر جوهرافشان مناسب این روش نیست، چون جوهر منتقل نمی‌شود. بهترین گزینه پرینتر لیزری است.

مرحله سوم: آماده‌سازی برد خام مسی

قبل از انتقال طرح، باید برد مسی کاملاً تمیز باشد.

روش تمیزکاری:

• با سنباده نرم یا سیم ظرفشویی سطح مس را بسابید.

• با الکل یا مایع ظرفشویی چربی را کاملاً پاک کنید.

• برد را خشک کنید و با دست به سطح مس دست نزنید.

مرحله چهارم: انتقال طرح روی برد با اتو

حالا مهم‌ترین مرحله یعنی انتقال تونر پرینتر لیزری روی برد PCB انجام می‌شود:

1. کاغذ چاپ‌شده را روی برد مسی قرار دهید.(برای اینکار باید از کاغذ مخصوص استفاده نمایید که در ادامه انواع آن را شرح خواهیم داد)

2. اتو را روی حالت Cotton / Max Heat بگذارید (بدون بخار).

3. اتو را حدود 5 تا 10 دقیقه روی کاغذ فشار دهید.

4. حتماً اتو را با فشار زیاد و حرکت آرام روی سطح برد بکشید.

بعد از اتمام، برد را داخل آب گرم بگذارید تا کاغذ نرم شود و جدا گردد.

مرحله پنجم: ترمیم مسیرها با ماژیک مخصوص PCB

بعد از جدا کردن کاغذ، ممکن است بعضی مسیرها ناقص منتقل شده باشند. اینجا باید از ماژیک ضد اسید PCB استفاده کنید.

ویژگی ماژیک مخصوص PCB:

• ضد اسید و مقاوم در برابر محلول حکاکی

• نوک ظریف برای مسیرهای ریز

• خشک شدن سریع

📌 لینک خرید ماژیک مخصوص PCB:
👉 خرید ماژیک ضد اسید PCB

مرحله ششم: حکاکی برد PCB با محلول چاپ (اسید کاری)

بعد از آماده شدن طرح، باید قسمت‌های اضافی مس از بین برود. برای این کار از محلول چاپ PCB استفاده می‌شود.

بهترین محلول‌های حکاکی PCB:

1. کلرید آهن (Ferric Chloride)

محبوب‌ترین محلول برای چاپ PCB است.

مزایا:

• در دسترس

• قیمت مناسب

• عملکرد خوب

معایب:

• رنگ تیره و کثیف‌کاری زیاد

• ممکن است لباس را لکه کند

2. پرسولفات آمونیوم (Ammonium Persulfate)

یک محلول شفاف‌تر و تمیزتر برای چاپ PCB.

مزایا:

• تمیزتر از کلرید آهن

• سرعت مناسب

• نتیجه حرفه‌ای‌تر

معایب:

• کمی گران‌تر

• نیازمند دمای آب گرم

روش استفاده از حلال چاپ PCB

1. محلول را در ظرف پلاستیکی بریزید.

2. برد را داخل محلول قرار دهید.

3. ظرف را آرام تکان دهید تا مس سریع‌تر حل شود.

4. بعد از 10 تا 30 دقیقه مسیرهای مسی باقی می‌ماند.

⚠️ نکته:
اگر محلول را کمی گرم کنید (حدود 40 درجه)، سرعت حکاکی بیشتر می‌شود.

مرحله هفتم: پاک کردن تونر و تمیزکاری نهایی

بعد از حکاکی، تونر و جوهر روی مسیرها را پاک کنید:

• با استون یا تینر فوری

• یا با الکل صنعتی

سپس برد را شستشو دهید و خشک کنید.

مرحله هشتم: سوراخکاری برد PCB

در این مرحله باید جای پایه قطعات را سوراخ کنید.

ابزار پیشنهادی:

• دریل دستی PCB

• دریل مینیاتوری

• مته 0.8mm و 1mm

محلول چاپ و ساخت مدارچاپی (PCB)

محلول چاپ و ساخت مدارچاپی (PCB) یک روش ایده‌آل برای ساخت بردهای الکترونیکی با کیفیت بالا بدون نیاز به حرارت و اتو میباشد.

این محصول برای افرادی که به دنبال کیفیت بیشتر از روش‌های سنتی مثل اتو و لامینت هستند، طراحی شده است. با استفاده از محلول چاپ مدار چاپی (PCB) از صنایع الکترونیک آرکاد، می‌توانید برد الکترونیکی خود را به سادگی و در سریع‌ترین زمان ممکن بسازید، بدون دردسرهای رایج در روش‌های دیگر.

این محلول به شما این امکان را می‌دهد که بردهای PCB با کیفیتی بالا بسازید، اما با زمان کمتر و هزینه پایین‌تر. استفاده از این محلول نیاز به تمرین دارد، اما پس از چند بار استفاده، نتیجه‌ای دقیق و حرفه‌ای خواهید داشت.

روش استفاده:

1. سطح مسی فیبر را با سیم ظرفشویی یا سنباده نرم تمیز کنید.

2. طرح آماده‌شده در آلتیوم دیزاینر، ایگل، یا نرم‌افزارهای مشابه را روی کاغذ گلاسه یا کاغذ مخصوص PCB چاپ کنید.

3. مقداری از محلول را روی سطح مسی فیبر بریزید تا کاملاً پوشیده شود.

4. طرح چاپ‌شده را روی فیبر قرار داده و به آرامی با انگشت فشار دهید.

5. پس از 5 دقیقه، فیبر را درون آب قرار دهید تا کاغذ خیس شود و سپس به آرامی جدا کنید.

6. فیبر را در مایع مس بر یا اسید مدار چاپی قرار داده و پس از حل شدن مس‌های اضافی، برد نهایی را تهیه کنید.

بهترین کاغذ برای ساخت PCB با اتو چیست؟

بهترین گزینه‌ها:

• کاغذ گلاسه 130 گرم

• کاغذ مجله (صفحات براق)

• کاغذ مخصوص ترانسفر PCB

• 

• نکته: دقت کنید اگر قصد چاپ طرح خود با استفاده از محلول مخصوص را دارید از کاغذ مخصوص اینکار که معمولا سفید رنگ است استفاده نمایید.

  

📌 لینک خرید کاغذ مخصوص PCB

جمع‌بندی

روش ساخت برد مدار چاپی PCB با پرینتر لیزری و اتو یکی از بهترین و کم‌هزینه‌ترین روش‌ها برای ساخت برد در خانه است. با رعایت نکات گفته‌شده و استفاده از ابزار مناسب مثل محلول چاپ PCB و ماژیک ضد اسید PCB می‌توانید بردهایی کاملاً حرفه‌ای و تمیز بسازید.

اگر تازه‌کار هستید، پیشنهاد می‌شود ابتدا مدارهای ساده را تمرین کنید و سپس سراغ مدارهای پیچیده بروید.

سوالات متداول درباره ساخت PCB با اتو

آیا پرینتر جوهرافشان برای ساخت PCB مناسب است؟

خیر، بهترین گزینه پرینتر لیزری است چون تونر قابلیت انتقال با حرارت دارد.

بهترین محلول برای چاپ PCB چیست؟

برای استفاده خانگی، کلرید آهن رایج‌ترین گزینه است. اگر تمیزی و کیفیت بالاتر می‌خواهید، پرسولفات آمونیوم بهتر است.

ماژیک معمولی برای PCB جواب می‌دهد؟

خیر، باید از ماژیک مخصوص PCB ضد اسید استفاده کنید.